Η θέση του Άθω μετά από την απελευθέρωσή της
από τους Τούρκους καθορίστηκε στη διάσκεψη του Λονδίνου του 1912:το Άγιο
Όρος δηλώνεται ως ανεξάρτητη πολιτεία, η οποία βρίσκεται κάτω από την προστασία
της Ρωσίας.
Με τη συνθήκη της Λοζάνης το 1923 αποφασίστηκε
η ένωση του Άθω στο ελληνικό κράτος. Από το 1926 το ιερό βουνό έγινε συστατικό
μέρος της Ελλάδας.
Κατά τη Χιτλερική περίοδο τα μοναστήρι του Άθω
διατήρησα την αυτονομία τους και δεν υπέφεραν από την έλλειψη υλικών. Σοβαρή
ζημιά προκλήθηκε αργότερα, κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου στην Ελλάδα
(1946 – 1949), όταν μεταφέρθηκαν οι στρατιωτικές ενέργειες στο έδαφος της
χερσονήσου του Άθω.
Τώρα ο Άθως και πάλι δέχεται τους προσκυνητές
και τους μοναχούς. Σε αυτό βασίζεται και η μεγάλη ελπίδα για την
πνευματική αναγέννηση της ορθοδοξίας. Τον Ιούλιο του 2011 μια διεθνής
ομάδα σπηλαιολόγων εξερεύνησε 26 σπήλαια του Αγίου Όρους. Πρόσφατα
δημοσιοποίσαν μικρή περίληψη των εργασιών τους.
Στην αρχαιότητα η χερσόνησος του Άθω ήταν
κατοικημένη αρχικά, από γενιές Θρακιωτών και Μακεδόνων , και ύστερα από
αποίκους της ηπείρου – όλοι οι θαλάσσιοι δρόμοι, που ένωναν την Ελλάδα με το
Βορά, περνούσαν από τον Άθω.
Η κορυφή του , που έφτανε τα δυό χιλιόμετρα,
στην αρχαιότητα χρησιμοποιούταν ως φάρος, που ήταν ορατός από μίλια μακριά.