ΣΑΛΠΙΣΜΑΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

       Στην εποχή του ιερού Χρυσοστόμου (4ος αι.) ζούσε κάποιος πλούσιος, που ανήκε μαζί με τη γυναίκα του, στην αίρεση του Μακεδονίου. Κάποτε, ακούγοντας τη διδαχή του άγιου, μετανόησε και επέστρεψε στην αλήθεια της μιας, άγιας, καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας. Η γυναίκα του όμως, ενώ με το στόμα ομολογούσε την πίστη της στο ορθόδοξο δόγμα, με την καρδιά της ακολουθούσε την αίρεση. Σε μία μεγάλη γιορτή λοιπόν της Εκκλησίας, που συνήθιζαν να κοινωνούν πολλοί χριστιανοί, συνέβη το έξης περιστατικό: Η γυναίκα του πλουσίου πήγε κρυφά στους ιερείς των αιρετικών για να κοινωνήσει. Δεν κοινώνησε όμως, αλλ` αφού πήρε στα χέρι της τον άρτο τον έδωσε κρυφά στη δούλη της να τον φυλάξει χωρίς κανείς άλλος ν' αντιληφθεί κανείς αυτό που έκανε. Όταν αργότερα γινόταν η θεία λειτουργία των ορθοδόξων, η γυναίκα πήγε φανερά με τον άνδρα της στην εκκλησία για να κοινωνήσει. Σαν ήρθε η σειρά της, πήρε τον ά...

     Χωρὶς τὴν ταπείνωση, ἔλεγε ὀ στάρετς Αμβροσιος, δὲ σώζεται ὁ ἄνθρωπος. Ἂν πιστέψουμε πὼς ἀπὸ δική μας ἀξία σωζόμαστε, ἔχουμε ἀπατηθεῖ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα διδακτικὸ περιστατικό. Μιὰ ἐπιφανὴς ἀρχόντισσα, ἀρκετὰ εὐσεβὴς ἀλλὰ ὄχι καὶ ἀρκετὰ ταπεινή, καθὼς κοιμόταν εἶδε ἕνα συγκλονιστικὸ ὄνειρο: Πάνω σε ἔνδοξο θρόνο ὁ δίκαιος Κριτής! Καὶ ἀπέναντί του πλήθη λαοῦ, μεταξύ των ὁποίων καὶ ἡ ἴδια. Ὁ Χριστὸς ἑτοιμαζόταν νὰ καλέσει κοντά Του τοὺς ἐκλεκτούς. Ἐκείνη ποὺ βασιζόταν στὶς ἀρετές της καὶ στὶς καλοσύνες τῆς περίμενε μεγάλες τιμές, ἀλλὰ ἔπεσε ἔξω στὴν πρόβλεψή της. Κάποια ταπεινὴ χωριατοπούλα κρίθηκε ἄξια γιὰ τὴν πρώτη θέση. Δεύτερος ἦταν ἕνας φτωχὸς χωρικὸς ποὺ φοροῦσε μάλιστα καὶ τσαρούχια. Ἀκολούθησαν στὴ σειρὰ πλήθη ἁπλοϊκῶν ἀνθρώπων. Σὲ μιὰ στιγμὴ ὁ Κύριος ἔπαυσε νὰ προσκαλεῖ ἄλλους. Ἐκείνη πάνω στὴν ἀπελπισία τῆς ἀποφάσισε νὰ τὸν πλησιάσει καὶ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσει τὰ καλὰ ποὺ εἶχε κάνει. Ὁ Χριστὸς ὅμως ἀπέστρεψε ἐντελῶς τὸ πρόσωπό Του ἀπ’ αὐτήν. Ἐ...

Η Εκκλησία πάντοτε διακρινόταν από την προσδοκία της επανόδου του Χριστού στον κόσμο μας, έβλεπε προς το τέλος της Ιστορίας, για την οποία θεωρεί ότι κινείται ευθύγραμμα και όχι κυκλικά. Δεν πιστεύει ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται και ότι ο άνθρωπος καθηλώνεται στο σήμερα, όντας ο ίδιος, χωρίς να μπορεί να αλλάξει. Δεν πιστεύει ότι ο άνθρωπος επαναλαμβάνει συμπεριφορές, παραμένει προσκολλημένος σε δομές, όντας δέσμιος του χρόνου, χωρίς να μπορεί να υπερβεί τα πάθη και τις αδυναμίες του. Γι’ αυτό και ζει την ιστορική πορεία ως μία συνεχή ευκαιρία μετάνοιας, πρόσκτησης του Πνεύματος του Θεού, επιθυμίας για θέωση.   Στον αγώνα αυτό που είναι συνεχής και την ίδια στιγμή ανεπανάληπτος, διότι τίποτε δεν επιστρέφει όπως ήταν, ούτε καν οι επιθυμίες μας, καλούμαστε από την πίστη να βλέπουμε όχι μόνο τον εκτός μας κόσμο, αλλά και τον εντός μας. Να βάζουμε αρχή, ώστε να μετανοούμε για τα πάθη και τα λάθη μας, και να προσπαθούμε να δεχθούμε το Χριστό στις καρδιές μας. Καμία πνε...

        Ἀφηγήθηκαν κάποτε οἱ πατέρες γιὰ ἕναν ἀδελφὸ ὅτι «Ὅταν μιὰ Κυριακὴ γινόταν ἀκολουθία ξεκίνησε νὰ ἔλθει στὴν ἐκκλησία σύμφωνα μὲ τὴ συνήθεια ἀλλὰ τὸν κορόιδεψε ὃ διάβολος λέγοντας τοῦ- « Πηγαίνεις στὴν ἐκκλησία γιὰ νὰ μεταλάβεις ἄρτο καὶ οἶνο καὶ γιὰ νὰ σοῦ ποῦν ὅτι αὐτὰ εἶναι σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ; Μὴν κοροϊδεύεσαι».      Ὃ ἀδελφὸς ὑπάκουσε στὸν λογισμό του καὶ δὲν πῆγε σύμφωνα μὲ τὴν συνήθεια στὴν ἐκκλησία, ἐνῶ οἱ ἀδελφοί του τὸν περίμεναν γιατί ἔτσι εἶναι ἢ συνήθεια σὲ κείνη τὴν ἔρημο, νὰ μὴν τελοῦν τὴν ἀκολουθία μέχρις ὅτου ἔλθουν ὅλοι. Ἀφοῦ τὸν περίμεναν ἀρκετὰ καὶ κεῖνος δὲν ἐρχόταν, μερικοὶ ἀπ’ αὐτοὺς πῆγαν στὸ κελὶ τοῦ σκεπτόμενοι- « Μήπως εἶναι ἄρρωστος ἢ πέθανε ὃ ἀδελφός;».    Ὅταν ἦλθαν στὸ κελὶ τὸν ρωτοῦσαν « Γιατί ἀδελφὲ δὲν ἦλθες στὴν ἐκκλησία; »   Αὐτὸς ντρεπόταν νὰ τοὺς ἀπαντήσει. Ὅταν ὅμως ἀντιλήφτηκαν τὸ φαῦλο τέχνασμα τοῦ διαβόλου, οἱ ἀδελφοὶ τὸν ὑποχρέωσαν νὰ τοὺς ὁμολογήσει τὴν ἐπιβουλὴ τοῦ διαβ...

        Πρίν από χρόνια, όταν ήμουν εφημέριος στον ιερό Ναό του Αγίου Βασιλείου Πειραιώς, μ’ έκάλεσαν νά εξομολογήσω εκτάκτως, κατόπιν δικής του επιθυμίας, ένα νέο άνδρα, 42 ετών, του οποίου τό όνομα, ήτο Ξενοφών. Όταν πήγα, ήταν σέ κακή κατάστασι. Ό καρκίνος μέ τίς ραγδαίες μεταστάσεις τόν είχε προσβάλλει καί στό κεφάλι. Οι μέρες του μετρημένες. Ήταν μόνος στον θάλαμο, τό διπλανό κρεββάτι ήταν άδειο, κι έτσι βρεθήκαμε μόνοι μας. Καί μου είπε τά έξης, γιά τό πως πίστεψε, αφού υπήρξε, όπως τό τόνισε, «σκληρός άθεος» καί άπιστος. «Ήλθα έδώ πρίν άπό 35 περίπου μέρες, σαυτό τό δωμάτιο των δύο κλινών. Δίπλα μου ήταν ήδη κάποιος άλλος άρρωστος, μεγάλος στην ηλικία, 80 περίπου ετών. Αυτός ό άρρωστος, πάτερ μου, παρά τους φοβερούς πόνους πού είχε στά κόκκαλα -εκεί τόν είχε προσβάλει ό καρκίνος- συνεχώς αναφωνούσε «Δόξα Σοι, ό Θεός! Δόξα Σοι, ό Θεός!…»Στή συνέχεια έλεγε καί πολλές άλλες προσευχές, πού εγώ ο ανεκκλησίαστος καί άθεος τίς άκουγα γιά πρώτη φορά....

Είπε ο αββάς Ζωσιμάς : Κάποτε ένας από τους αδελφοὺς ποὺ ἔμεναν μαζί μου καὶ εἶχαν πάρει ἀπ ’ τὰ χέρια μου τὸ μοναχικὸ σχῆμα , ἀφοῦ καταρτίστηκε ἀρκετὰ κοντά μου καὶ μάλιστα ἦταν ἀπὸ τοὺς « καλομαθημένους » καὶ συγκατέβαινα   στὴν ἀδυναμία τοῦ κάποια μέρα μου λέει : -          Ἀββᾶ μου πολὺ σὲ ἀγαπῶ!!! -         Δὲν βρῆκα ἀκόμη κάποιον ποὺ νὰ μὲ ἀγαπάει, ὅπως τὸν ἀγαπῶ ἐγώ. Τώρα λὲς : σὲ ἀγαπῶ καὶ σὲ πιστεύω, ἐὰν ὅμως συμβεῖ κάτι ποὺ δὲν σοῦ ἀρέσει, δὲν θὰ παραμείνεις ὁ ἴδιος, ἐνῶ ἐγὼ ὁτιδήποτε κι ἂν πάθω ἀπὸ μέρους σου,τίποτε δὲν εἶναι ἱκανὸ νὰ μὲ ἀπομακρύνει ἀπὸ τὴν ἀγάπη σου. Λίγος χρόνος πέρασε καὶ δὲν ξέρω τί τοῦ συνέβη καὶ ἄρχισε νὰ λέει ἐναντίον μου πολλά, ἀκόμη καὶ αἰσχρὰ λόγια, ὅλα λοιπὸν τὰ μάθαινα καὶ ἔλεγα μόνος μου: «Αὐτὸς εἶναι καυτήρας τοῦ Ἰησοῦ καὶ μοῦ τὸν ἔστειλε γιὰ νὰ γιατρέψει τὴν κενόδοξη ψυχή  μου. Ἀπὸ τέτοιους ἀνθρώπους μπορεῖ κανείς, ἐὰν εἶναι ἄγρυπνος νὰ κερ...

  Τέσσερις είναι οι μορφές της σοφίας:  η φρόνηση , δηλαδή η γνώση και εκείνων που πρέπει και εκείνων που δεν πρέπει να κάνομε και η εγρήγορση του νου.  η σωφροσύνη , δηλαδή να γίνει ορθό το φρόνημά μας, ώστε να μπορέσομε να κρατήσομε τον εαυτό μας μακριά από κάθε έργο, λογισμό και λόγο που δεν αρέσει στο Θεό.  η ανδρεία , δηλαδή η δύναμη και η καρτερία στους κατά Θεόν αγώνες και στους πειρασμούς.  η δικαιοσύνη , δηλαδή η διανομή που γίνεται με την ισότητα σε όλα αυτά.  Αυτές οι τέσσερις γενικά αρετές γεννιούνται από τις τρεις δυνάμεις της ψυχής. Από το λογισμό, δηλαδή το νου, γεννιούνται δύο, η φρόνηση και η δικαιοσύνη, δηλαδή η διάκριση. Από το επιθυμητικό γεννιέται η σωφροσύνη, και από το θυμικό, η ανδρεία. Κάθε μία από αυτές βρίσκεται ανάμεσά σε δύο παρά φύση πάθη. Η φρόνηση έχει πάνω της την υπερβολική ιδέα και κάτω την ανοησία. Η σωφροσύνη έχει πάνω την ευήθεια και κάτω την ακολασία. Η ανδρεία έχει πάνω το θράσος και κάτω τη δειλία. Η δικαιοσύνη...

  Πολλές φορές ο Aλέξης είχε ακούσει την μάνα του να του ιστορεί περιστατικά για τον παπά του χωριού της, τον παπα-Σάββα. Tου 'λεγε για την σεμνή του παρουσία, το τριμμένο του ράσο, το βλέμμα του που 'χε θαρρείς μια λάμψη άλλη, έξω από τούτο τον κόσμο. Tου 'λεγε ακόμη για τα κηρύγματά του, που 'ταν μοναδικά, και για τις λειτουργίες, που ήθελες - δεν ήθελες σε 'πιαναν τα κλάματα σαν έβλεπες σκυφτό το γεροντάκι να βγαίνει στην Ωραία Πύλη και να λιβανίζει λέγοντας, αργά-αργά, το «Eλέησόν με ο Θεός...»  Mα ο Aλέξης κάτι τέτοια δεν τα είχε σε μεγάλη υπόληψη. Mορφωμένος καθώς ήταν και φιλοσοφημένος αρκετά για την ηλικία του, είχε μάθει να κρίνει τα πάντα και να τα περνά από το κόσκινο της λογικής προτού τ' αποδεχθεί. Eξάλλου, όλο αυτό το παπαδολόι με τα φανταχτερά άμφια, τα πάρε - δώσε με την εξουσία, τα σκάνδαλα που άκουγε κάθε τόσο, καθώς και οι εκνευριστικές κορώνες περί ελληνορθόδοξου πολιτισμού, που ευκαίρως - ακαίρως εκτόξευαν μεγαλοσχήμονες δεσποτάδες τ...

Ανάμεσα στις μορφές που φώτισαν και συνεχίζουν να φωτίζουν και να εμπνέουν τη ζωή μας είναι ο γέρων Φιλόθεος Ζερβάκος της Πάρου (1884-1980). Μεγάλη ήταν η αγάπη του προς όλους, μεγάλη η υπομονή του, έντονο το ασκητικό του φρόνημα, βαθειά η λειτουργική του ζωή. Αυτά τον έφερναν κοντά σε άλλες μορφές που γνώρισα, όπως ο Όσιος Πορφύριος και ο Όσιος Παΐσιος, αλλά και ο γέρων Αμφιλόχιος της Πάτμου, με τον οποίον διατηρούσε ιδιαίτερες σχέσεις. Ο γέρων ήταν αυστηρός στον εαυτό του, αλλά επιεικής προς τους άλλους. Γι αυτό και τόνιζε ότι ο πνευματικός πατέρας πρέπει να αναλαμβάνει εύθύνες έναντι των πνευματικών του τέκνων. Πολύ συχνά είχε σημεία προοράσεως και διοράσεως. Γι αυτό και όταν ως νέος δυσκολευόμουν να εξαγορεύσω κάτι στην εξομολόγηση, μου το έλεγε ο ίδιος. Παρόλα αυτά ζητούσε να το επαναλάβω, γιατί, όπως έλεγε, έπρεπε εγώ να μάθω να εξομολογούμαι. Ήμουν ήδη νεαρός κληρικός, όταν με πήρε ένα καλοκαίρι και με ανέβασε σε ένα εκκλησάκι σε ένα λόφο της Πάρου. Εκεί επρόκειτο ν...

   Ο στάρετς Ιωσήφ, υπόδειγμα ταπείνωσης, πραότητας και ακατακρισίας, είπε κάποτε σε μια μοναχή: Αν οι αμαρτίες του αδελφού σου σ’ ενοχλούν και δε μπορείς να βρεις την ειρήνη της ψυχής σου, θυμήσου τα εξής:  Αν οι αμαρτίες του αδελφού σου που θέλεις να διορθώσεις σ’ ενοχλούν, σ’ εκνευρίζουν και χάνεις την ειρήνη σου, τότε αμαρτάνεις και συ. Η αμαρτία δε διορθώνεται με την αμαρτία, αλλά με την ταπείνωση. Ο ζήλος που θέλει από μόνος του να καταστρέψει όλα τα κακά είναι από μόνος του ένα μεγάλο κακό. Μέσα στο μάτι σου υπάρχει ένα μεγάλο δοκάρι και συ προσέχεις το κάρφος στο μάτι του αδελφού σου. Υπάρχουν ατέλειες που είναι αναπόφευκτες κι άλλες που μπορεί να ’ναι ευεργετικές. Το καλό δοκιμάζεται από το κακό. Το παράδειγμα της μακροθυμίας του Θεού πρέπει να χαλιναγωγήσει την ανυπομονησία μας, που μας στερεί την ειρήνη. Το παράδειγμα του ίδιου του Κυρίου μας Ιησού Χριστού μας φανερώνει με πόση ταπείνω...

 Ένας μοναχός ζούσε σ’ ένα κοινόβιο μοναστήρι ως ησυχαστής, αλλά πολύ συχνά τον κυρίευε το  πάθος της οργής. Σκέφτεται, λοιπόν, και λέγει στον εαυτό του: «Θα φύγω από τούτο το μοναστήρι και θα πάω ν’ ασκητεύσω μόνος μου ως αναχωρητής∙ κι εκεί, άμα δεν έχω καμιά σχέση με την κανέναν και ησυχάζω μόνος μου, θα πάψει να μ’ ενοχλεί και το πάθος της οργής». Έφυγε, λοιπόν, από το μοναστήρι και πήγε και βρήκε μια σπηλιά, όπου προσπάθησε να ζήσει μόνος του. Και μια μέρα, βγήκε να γεμίσει το σταμνί του με νερό∙ το γέμισε και το ακούμπησε κάτω, αλλά ξάφνου το βλέπει ν’ αναποδογυρίζει. Το σήκωσε και το γέμισε για δεύτερη φορά, μα εκείνο αναποδογυρίστηκε ξανά.  Θύμωσε τότε, το άρπαξε και το ‘καμε κομμάτια. Όμως, σε λίγο, όταν ήρθε στα συγκαλά του , κατάλαβε πως όλ’ αυτά είναι καθαρός εμπαιγμός του από το δαίμονα , και είπε πάλι μέσα του: «Βλέπεις εαυτέ μου; Ήρθες να ζήσεις μοναχός σου ως αναχωρητής, μα πάλι νικήθηκες. Πήγαινε, λοιπόν, και πάλι να ζήσεις στο κοινόβιο. Διότι, ...

Ά γιος Γρηγόριος ο Παλαμάς      Δεν θα επαρκέσει ο χρόνος να διηγούμαι σε πόσους άλλους ενεργούσε το μυστήριο του Σταυρού, όπως περί του Ιησού και των έπειτα από αυτών κριτών και προφητών, του Δαβίδ και των μετέπειτα, οι οποίοι ανέκοψαν ποταμούς, σταμάτησαν τον ήλιο, κατεδάφισαν πόλεις ασεβών, έγιναν νικηφόροι στο πόλεμο, απέφυγαν θάνατο από μαχαίρι η από φωτιά η από λιοντάρια, έλεγξαν βασιλείς, ανέστησαν νεκρούς, έφεραν ξηρασία και πάλι όταν το ζήτησαν έφεραν βροχή και όλα όσα αναφέρει ο θείος Παύλος για τη πίστη ιδιαίτερα στο Σταυρό, που είναι δύναμις Θεού για μας τους σωζομένους, ενώ είναι μωρία για τους αφανιζομένους.    Αλλά να αφήσουμε όλους με το παλαιό νόμο, και να πάμε στον ίδιο το Κύριο, για τον οποίο και δια του οποίου έγιναν τα πάντα, ο οποίος έλεγε πριν από το Σταυρό: όποιος δεν παίρνει το σταυρό του για να με ακολουθήσει, δεν είναι άξιός μου», και όποιος θέλει να έλθει πίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει το σταυρό του και ...

    Σε καρδιά φουσκωμένη από εγωισμό δεν πλησιάζει ο Κύριος. Κι έτσι αυτή καταθλίβεται, μαραζώνει και σιγολιώνει, βυθισμένη στην άγνοια, τη λύπη και το σκοτάδι. Όσο αμαρτωλοί κι αν είμαστε, μόλις στραφούμε με μετάνοια και πόθο προς τον Κύριο, η θύρα της καρδιάς μας ανοίγει σ’ Εκείνον. Η εσωτερική ακαθαρσία ξεχύνεται έξω, για να παραχωρήσει τη θέση της στην καθαρότητα, την αρετή, τον ίδιο το Σωτήρα, τον μεγάλο Επισκέπτη της ψυχής, τον κομιστή της χαράς, του φωτός, του ελέους. Θείο δώρο είναι αυτή η ευλογημένη κατάσταση, όχι δικό μας κατόρθωμα. Και αφού είναι δώρο, πρέπει να ευχαριστούμε το Δωρητή με ταπείνωση. Ταπείνωση! Η βάση κάθε αρετής και η προϋπόθεση της πνευματικής καρποφορίας! Έχετε ταπείνωση; Έχετε το Θεό. Τα έχετε όλα! Δεν έχετε ταπείνωση; Τα χάνετε όλα! Να συντηρείτε, λοιπόν, στην καρδιά σας το αίσθημα της ταπεινοφροσύνης. Η φυσική και ομαλή σχέση μας με το Θεό προϋποθέτει καρδιά έμπονα συντριμμένη και ολοκληρωτικά αφοσιωμένη σ’ Αυτόν, καρδιά που μυστικά ...