Βασικός παράγοντας για την καλλιέργεια της
καρδιάς και την άσκηση της προσευχής είναι η προσοχή. Για να στρέψει ο άνθρωπος
τον νου στην καρδιά του και ακολούθως στον Θεό, χρειάζεται να ενεργοποιήσει
ιδιαίτερα την προσοχή του. Με την προσοχή συγκεντρώνεται ο όλος άνθρωπος στην προσπάθεια
να σταθεί στην παρουσία του Θεού και να εκπληρώσει τις εντολές Του.
Η προσπάθεια αυτή στην ασκητική
παράδοση ονομάζεται νήψη η τήρηση του νου. Η νήψη είναι απαραίτητη στην
προσευχή για την εκπλήρωση της πρώτης και μεγάλης εντολής, της αγάπης προς τον
Θεό. Ελέγχει κάθε κίνηση του νου και της καρδιάς, ώστε η στροφή του ανθρώπου
προς τον Θεό να είναι καθολική και σύμφωνη με το Πνεύμα Του. Ο Θεός είναι
ζηλωτής και επιθυμεί ολόκληρη την καρδιά του ανθρώπου. Γι’ αυτό και ο
χριστιανός από την αρχή της ημέρας ρυθμίζει τη στάση του ενώπιόν του Θεού.
Τοποθετεί τον νου στην καρδιά του και διατηρεί τα νοήματα και τις αισθήσεις του
στην παρουσία του Κυρίου.
Οι «σκληροί λόγοι» των αγίων
Γραφών προκαλούν στην καρδιά προφητικό «συσσεισμό». Όπως κατά την ήμερά
της Πεντηκοστής έπνευσε πρώτα η βίαιη πνοή και ύστερα ξεχύθηκε το Άγιο Πνεύμα
«επί πάσαν σάρκα», έτσι και τώρα ο πνευματικός συσσεισμός κάνει να αναφανεί η
καινή καρδιά· όχι η λίθινη, αλλά η ευαίσθητη που είναι ικανή να προσλάβει το
χάρισμα της Πεντηκοστής. Η καρδιά αυτή είναι τόσο πολύτιμη ενώπιόν του Κυρίου,
ώστε κάθε κραυγή η επίκληση της συγκεντρώνει όλη την προσοχή Του και ελκύει τη
χάρη Του.
Στην ίδια προοπτική εντάσσεται
και η εκούσια άσκηση της αυτομεμψίας. Κρίνοντας αυστηρά τον εαυτό του ο άνθρωπος
συντρίβεται και συνάγει όλο τον νου στην καρδιά. Τότε μπορεί να βοά «εν όλη
καρδία» προς τον Θεό και να δέχεται από Αυτόν τη δικαίωση. Έτσι επιτελείται η
νήψη και δυσχεραίνεται η διείσδυση του εχθρού με δόλιο τρόπο στην καρδιά του
πιστού.
(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)