Evdokimov Paul
Η ανθρωπότης του Χριστού περνά από τον
ελεύθερο προσδιορισμό του. Ο Ιησούς αφιερώνεται συνειδητά στην επίγεια αποστολή
του, υποτάσσεται ολοκληρωτικά στη θέληση του Πατρός και ο Πατήρ του απαντά
αποστέλλοντας σ ̉ αυτόν
το Άγιο Πνεύμα.
Όλος, ο πυκνός και συγκεντρωμένος συμβολισμός της Βαπτίσεως που η εικόνα της εορτής μας δείχνει, κάνει να κατανοήσουμε τη φοβερή έκταση αυτής της πράξεως. Είναι πια ο θάνατος επάνω στο Σταυρό· ο Χριστός λέγοντας στον άγιο Ιωάννη: «ούτω γαρ πρέπον εστίν ημίν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην» (Ματθ. 3, 15) προλαβαίνει τον τελευταίο λόγο που θα αντηχήσει στον κήπο της Γεθσημανή: «Πάτερ, γενηθήτω το θέλημά σου...». Η λειτουργική ανταπόκριση των εορτών το υπογραμμίζει ρητά: έτσι οι ψαλμωδίες της ακολουθίας της 3ης Ιανουαρίου παρουσιάζουν μια εκπληκτική αναλογία με εκείνες της Μεγάλης Τετάρτης, η ακολουθία της 4ης Ιανουαρίου με εκείνη της Μεγάλης Πέμπτης και η ακολουθία της 5ης Ιανουαρίου με εκείνη της Μεγάλης Παρασκευής και του Μεγάλου Σαββάτου.
Ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής έχει χρισθεί με μια υπηρεσία μαρτυρίας: είναι ο μάρτυρας της υποταγής του Χριστού, της τελευταίας κένωσεώς του. Αλλά στον Ιωάννη Βαπτιστή σαν Αρχέτυπο, σαν αντιπρόσωπο του ανθρωπίνου γένους, είναι όλη η Ανθρωπότης που είναι ο μάρτυρας της θείας Αγάπης. Η «Φιλανθρωπία του Θεού» μεσουρανεί στην πράξη της Βαπτίσεως, «εκπλήρωση της δικαιοσύνης», με το θάνατο και την ανάσταση στο τέλος εκπλήρωση της προαιώνιας αποφάσεως που έχουμε παρατηρήσει στην εικόνα της Τριάδος.
«Εγένετο δε εν τω βαπτισθήναι άπαντα τον λαόν και Ιησού βαπτισθέντος» (Λουκ. 3, 21). Ο Λόγος έρχεται επάνω στη γη, προς τους ανθρώπους, και εμείς είμαστε παρόντες της πιο συνταρακτικής Συναντήσεως του Θεού και της Ανθρωπότητος «όλος ο λαός». Μυστικά, στον Ιωάννη τον Βαπτιστή όλοι οι άνθρωποι αναγνωρίζονται υιοί μέσα στον Υιό, οι αγαπημένοι υιοί στον αγαπημένο Υιό και άρα οι φίλοι του Νυμφίου, οι μάρτυρες. Το γένοιτο της Παρθένου υπήρξε το ναι όλων των ανθρώπων στην Ενσάρκωση, στην έλευση του Θεού στους δικούς του. Στον άγιο Ιωάννη, αυτόν τον άλλο των «δικών του», όλοι οι άνθρωποι λέγουν «γένοιτο» στην Συνάντηση, στη θεία Φιλία, στη Φιλανθρωπία του Πατρός, φίλου των ανθρώπων. Όπως ο Συμεών ωθούμενος από το Πνεύμα συναντά και δέχεται τον Ιησού-βρέφος, επίσης ο Ιωάννης συναντά και δέχεται τον Ιησού-Μεσσία: «Εγένετο άνθρωπος απεσταλμένος παρά Θεού, όνομα αυτού Ιωάννης· ούτος ήλθεν εις μαρτυρίαν, ίνα μαρτυρήση περί του φωτός, ίνα πάντες πιστεύσωσι δι ̉ αυτού» (Ιω. 1, 6 - 7). Μαρτυρεί για όλους, στη θέση όλων και αυτή η μαρτυρία είναι ένα γεγονός στο εσωτερικό ολοκλήρου της Ανθρωπότητος και αφορά όλο τον άνθρωπο.
Όλος, ο πυκνός και συγκεντρωμένος συμβολισμός της Βαπτίσεως που η εικόνα της εορτής μας δείχνει, κάνει να κατανοήσουμε τη φοβερή έκταση αυτής της πράξεως. Είναι πια ο θάνατος επάνω στο Σταυρό· ο Χριστός λέγοντας στον άγιο Ιωάννη: «ούτω γαρ πρέπον εστίν ημίν πληρώσαι πάσαν δικαιοσύνην» (Ματθ. 3, 15) προλαβαίνει τον τελευταίο λόγο που θα αντηχήσει στον κήπο της Γεθσημανή: «Πάτερ, γενηθήτω το θέλημά σου...». Η λειτουργική ανταπόκριση των εορτών το υπογραμμίζει ρητά: έτσι οι ψαλμωδίες της ακολουθίας της 3ης Ιανουαρίου παρουσιάζουν μια εκπληκτική αναλογία με εκείνες της Μεγάλης Τετάρτης, η ακολουθία της 4ης Ιανουαρίου με εκείνη της Μεγάλης Πέμπτης και η ακολουθία της 5ης Ιανουαρίου με εκείνη της Μεγάλης Παρασκευής και του Μεγάλου Σαββάτου.
Ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής έχει χρισθεί με μια υπηρεσία μαρτυρίας: είναι ο μάρτυρας της υποταγής του Χριστού, της τελευταίας κένωσεώς του. Αλλά στον Ιωάννη Βαπτιστή σαν Αρχέτυπο, σαν αντιπρόσωπο του ανθρωπίνου γένους, είναι όλη η Ανθρωπότης που είναι ο μάρτυρας της θείας Αγάπης. Η «Φιλανθρωπία του Θεού» μεσουρανεί στην πράξη της Βαπτίσεως, «εκπλήρωση της δικαιοσύνης», με το θάνατο και την ανάσταση στο τέλος εκπλήρωση της προαιώνιας αποφάσεως που έχουμε παρατηρήσει στην εικόνα της Τριάδος.
«Εγένετο δε εν τω βαπτισθήναι άπαντα τον λαόν και Ιησού βαπτισθέντος» (Λουκ. 3, 21). Ο Λόγος έρχεται επάνω στη γη, προς τους ανθρώπους, και εμείς είμαστε παρόντες της πιο συνταρακτικής Συναντήσεως του Θεού και της Ανθρωπότητος «όλος ο λαός». Μυστικά, στον Ιωάννη τον Βαπτιστή όλοι οι άνθρωποι αναγνωρίζονται υιοί μέσα στον Υιό, οι αγαπημένοι υιοί στον αγαπημένο Υιό και άρα οι φίλοι του Νυμφίου, οι μάρτυρες. Το γένοιτο της Παρθένου υπήρξε το ναι όλων των ανθρώπων στην Ενσάρκωση, στην έλευση του Θεού στους δικούς του. Στον άγιο Ιωάννη, αυτόν τον άλλο των «δικών του», όλοι οι άνθρωποι λέγουν «γένοιτο» στην Συνάντηση, στη θεία Φιλία, στη Φιλανθρωπία του Πατρός, φίλου των ανθρώπων. Όπως ο Συμεών ωθούμενος από το Πνεύμα συναντά και δέχεται τον Ιησού-βρέφος, επίσης ο Ιωάννης συναντά και δέχεται τον Ιησού-Μεσσία: «Εγένετο άνθρωπος απεσταλμένος παρά Θεού, όνομα αυτού Ιωάννης· ούτος ήλθεν εις μαρτυρίαν, ίνα μαρτυρήση περί του φωτός, ίνα πάντες πιστεύσωσι δι ̉ αυτού» (Ιω. 1, 6 - 7). Μαρτυρεί για όλους, στη θέση όλων και αυτή η μαρτυρία είναι ένα γεγονός στο εσωτερικό ολοκλήρου της Ανθρωπότητος και αφορά όλο τον άνθρωπο.